MEB SORU YAZIM KILAVUZU · MART 2026
Bağlam ve beceri temelli soru: bir format değil, işlevsel bir ilişki.
Uzun metin değildir. Görselli soru değildir. Hikâye değildir. Bağlam yanının özü, MEB’in 123 sayfalık kılavuzunda tek cümlede toplanır:
Bağlam temelli olma özelliği, sorunun formatında değil bağlam ile soru arasındaki işlevsel ilişkide ve öğrencinin bilgiyi kullanma biçiminde ortaya çıkar.
Uzun metin eklemek bağlam kurmak değildir
Görsel koymak bağlam kurmak değildir
Günlük hayattan isim kullanmak bağlam kurmak değildir
Bağlamdaki veri çözüm için kullanılmak zorundaysa bağlam vardır
Bağlam ne zaman işlevseldir?
Kılavuzun ayrımı tek bir ilkeye dayanır: bağlam, çözümün içinde bir yer tutuyor mu, yoksa sorunun etrafına giydirilmiş bir kılıf mı?
İŞLEVSİZ BAĞLAM
Öğrenci metne hiç bakmadan, yalnızca ön bilgisiyle doğru cevaba ulaşabiliyor. Bağlam süs görevi görüyor; kılavuz nettir: “Bağlam yalnızca bir dekor işlevi görmemelidir.”
İŞLEVSEL BAĞLAM
Çözümün kuralını bağlam belirliyor; öğrenci veriyi kullanmak, ayıklamak ve yorumlamak zorunda. Bilgi tek başına yetmez, bilginin o duruma taşınması gerekir.
Üç kuşak soru
| Kriter | Klasik soru | Şekilsel “yeni nesil” | Bağlam & beceri temelli |
|---|---|---|---|
| Bilişsel düzey | Hatırlama, kavrama | Uygulama, karmaşık işlem | Çözümleme, çıkarım yapma, problem çözme |
| Bağlamın işlevi | Yok | Dekoratif süs | Çözümün kuralını belirler |
| Görsel-metin ilişkisi | Görsel yok ya da bağımsız | Görsel metni resmediyor | Veri ikisine dağıtılmış |
| Ölçme odağı | Bilginin varlığı | Okuma hızı | Bilginin transferi |
Kurumların elindeki havuzların büyük bölümü ilk iki kuşakta. Aradaki fark bir üslup tercihi değil, ölçülen şeyin değişmesidir.
Kılavuz neyi değiştirdi: yazarlıktan ölçüte
Kılavuzun asıl getirdiği şey örnek sorular değil, bir kabul çerçevesidir: soru yazımı serbest yazarlıktan çıkıp dört alanda tanımlı on dört ölçüte bağlandı. Bir sorunun geçerli sayılması için bu ölçütlerin tamamını aynı anda karşılaması gerekir. On üçünü karşılayıp birini kaçıran soru da elenir.
Bağlam seçimi
Bağlamın kime, hangi düzeye ve hangi hayata dokunduğu.
Soru ve seçenekler
Kökün ve beş seçeneğin ölçme niteliği.
Etik ve tarafsızlık
Her öğrenci için eşit mesafede duran içerik.
Dil ve anlatım
Ölçmeyi bozmayan, tartışmaya kapalı bir Türkçe.
SolEdu’da: bu on dört ölçüt bir pazarlama vaadi değil, teslim koşuludur. Her soru, ölçütlerin her birine karşı ayrı ayrı denetlenir; denetimin sonucu soruyla birlikte karne olarak teslim edilir.
Bu ölçütleri binlerce soruda aynı titizlikle uygulamak mümkün mü?
Tek soru için evet. Binlerce soruda bu, başka bir iştir.